تاریخچه وردپرس؛ وبلاگ ساده‌ای که محبوب‌ترین سیستم مدیریت محتوای جهان شد!

اگر امروز تصمیم بگیرید یک وب‌سایت راه‌اندازی کنید، احتمال زیادی وجود دارد که نام «وردپرس» اولین گزینه‌ای باشد که به گوشتان می‌خورد. از وبلاگ‌های شخصی گرفته تا فروشگاه‌های اینترنتی، سایت‌های خبری، وب‌سایت‌های شرکتی و حتی پروژه‌های بزرگ سازمانی، میلیون‌ها وب‌سایت در سراسر جهان با وردپرس ساخته شده‌اند.

اما وردپرس همیشه این‌قدر قدرتمند و همه‌گیر نبود. بیش از دو دهه پیش، این پروژه تنها یک ابزار ساده برای وبلاگ‌نویسی بود که توسط گروه کوچکی از توسعه‌دهندگان متن‌باز ادامه پیدا کرد. با گذشت زمان، همین پروژه کوچک به یکی از تأثیرگذارترین نرم‌افزارهای دنیای وب تبدیل شد و اکوسیستمی بزرگ از توسعه‌دهندگان، طراحان، تولیدکنندگان افزونه و قالب، شرکت‌های هاستینگ و میلیون‌ها کاربر را در کنار هم شکل داد.

در این مقاله، سفری به تاریخچه وردپرس خواهیم داشت؛ از روزهایی که تنها یک سیستم ساده برای انتشار نوشته‌ها بود تا زمانی که به پرکاربردترین سیستم مدیریت محتوا در جهان تبدیل شد. همچنین با مسیر رشد این پروژه، شکل‌گیری جامعه وردپرس و عواملی که آن را به یکی از موفق‌ترین پروژه‌های متن‌باز دنیا تبدیل کرده‌اند، آشنا می‌شویم.

وردپرس چیست و چرا این‌قدر محبوب شده است؟

وردپرس یک سیستم مدیریت محتوا (Content Management System یا CMS) است؛ ابزاری که به کاربران اجازه می‌دهد بدون نیاز به دانش عمیق برنامه‌نویسی یا کار مستقیم با کدهای HTML، محتوای یک وب‌سایت را ایجاد، ویرایش و مدیریت کنند.

در گذشته، ساخت و مدیریت یک وب‌سایت نیازمند آشنایی با ابزارهای پیچیده‌تر و ویرایش مستقیم فایل‌های کد بود. اما سیستم‌هایی مانند وردپرس این مسیر را ساده‌تر کردند. حالا یک نویسنده می‌تواند مقاله منتشر کند، یک کسب‌وکار می‌تواند محصولات خود را معرفی کند و یک طراح سایت می‌تواند ظاهر یک وب‌سایت را بدون شروع از صفر تغییر دهد.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های وردپرس این است که یک نرم‌افزار متن‌باز (Open Source) محسوب می‌شود. یعنی کدهای آن در دسترس عموم قرار دارد و کاربران و توسعه‌دهندگان می‌توانند آن را بررسی، تغییر و مطابق نیاز خود شخصی‌سازی کنند. وردپرس تحت مجوز GPL منتشر شده است؛ مجوزی که اجازه استفاده، توسعه و توزیع آزادانه نرم‌افزار را فراهم می‌کند.

البته وقتی درباره وردپرس صحبت می‌کنیم، باید بین دو مفهوم متفاوت تفاوت قائل شویم: WordPress.org و WordPress.com.

تفاوت WordPress.org و WordPress.com چیست؟

نسخه‌ای که بیشتر طراحان سایت و توسعه‌دهندگان با آن کار می‌کنند، نسخه موجود در WordPress.org است. این نسخه را می‌توان روی هاست شخصی نصب کرد و کنترل کامل وب‌سایت را در اختیار داشت. در این حالت، مالک سایت می‌تواند قالب‌ها، افزونه‌ها، تنظیمات و حتی کدهای وردپرس را مطابق نیاز خود تغییر دهد.

در مقابل، WordPress.com یک سرویس میزبانی‌شده است که توسط شرکت Automattic، مجموعه‌ای که توسط مت مولنوگ (یکی از سازندگان وردپرس) تأسیس شده، مدیریت می‌شود. در این سرویس، کاربران بدون نیاز به خرید هاست می‌توانند یک وب‌سایت وردپرسی ایجاد کنند؛ اما برخی امکانات پیشرفته‌تر در قالب پلن‌های پولی ارائه می‌شوند.

این تفاوت شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما یکی از مهم‌ترین نکات در شناخت وردپرس است. بسیاری از کاربران تازه‌کار تصور می‌کنند WordPress.com و WordPress.org یک محصول مشابه هستند، درحالی‌که میزان کنترل و آزادی عمل در این دو تجربه کاملاً متفاوت است.

همچنین بخوانید: ۱۰ CMS جایگزین وردپرس برای طراحی سایت

قدرت واقعی وردپرس در اکوسیستم آن است

یکی از دلایل اصلی رشد سریع وردپرس، تنها خود نرم‌افزار اصلی نیست؛ بلکه جامعه‌ای است که در اطراف آن شکل گرفته است.

هزاران قالب و افزونه برای وردپرس توسعه داده شده‌اند که امکانات جدیدی به سایت اضافه می‌کنند؛ از فروشگاه اینترنتی و سیستم رزرو گرفته تا بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجو، امنیت، طراحی صفحات و صدها قابلیت دیگر.

مخزن رسمی وردپرس شامل هزاران افزونه و قالب رایگان است که تحت همان فلسفه متن‌باز توسعه پیدا کرده‌اند. علاوه بر این، بازار بزرگی از محصولات تجاری نیز شکل گرفته که امکانات حرفه‌ای‌تر را در اختیار کاربران و کسب‌وکارها قرار می‌دهد.

در واقع، موفقیت وردپرس فقط به این دلیل نیست که یک ابزار ساخت سایت است؛ بلکه به این دلیل است که یک جامعه بزرگ از افراد مختلف در طول سال‌ها به رشد آن کمک کرده‌اند. همین همکاری جمعی باعث شده وردپرس از یک ابزار ساده وبلاگ‌نویسی به زیرساختی قدرتمند برای بخش بزرگی از اینترنت تبدیل شود.

تاریخچه وردپرس؛ از یک ایده ساده تا ستون اصلی وب

تقریباً پشت هر فناوری بزرگی، یک مشکل ساده وجود دارد که کسی تصمیم می‌گیرد برای حل کردن آن دست به کار شود. داستان وردپرس هم از همین‌جا شروع می‌شود؛ نه در یک شرکت بزرگ فناوری، بلکه از دغدغه یک دانشجوی جوان که می‌خواست تجربه بهتری برای نوشتن و انتشار محتوا در اینترنت داشته باشد.

در سال ۲۰۰۲، مت مولنوگ (Matt Mullenweg)، دانشجوی دانشگاه هیوستون، برای وبلاگ شخصی خود از یک سیستم مدیریت وبلاگ به نام b2/cafelog استفاده می‌کرد. در آن زمان وبلاگ‌نویسی تازه در حال رشد بود و بسیاری از کاربران برای انتشار نوشته‌های خود به ابزارهایی نیاز داشتند که ساده‌تر، انعطاف‌پذیرتر و قابل توسعه باشند.

اما مدتی بعد، توسعه‌دهنده اصلی b2/cafelog به دلیل مشکلات شخصی نتوانست به توسعه این پروژه ادامه دهد. ناگهان پروژه‌ای که جامعه کوچکی از کاربران و توسعه‌دهندگان در اطراف آن شکل گرفته بود، بدون رهبر و مسیر مشخص باقی ماند.

برای بسیاری از پروژه‌ها، چنین اتفاقی می‌توانست پایان راه باشد؛ اما برای b2/cafelog شروع یک مسیر تازه بود.

در اول آوریل سال ۲۰۰۳، مت مولنوگ تصمیم گرفت نسخه جدیدی از این پروژه ایجاد کند. او با استفاده از مفهوم Fork در دنیای نرم‌افزارهای متن‌باز، یک شاخه جدید از کد اصلی b2 را در SourceForge ایجاد کرد تا نسخه‌ای متفاوت و بهبود‌یافته از آن بسازد.

در این مسیر، مایک لیتل نیز به او کمک کرد تا این پروژه جدید را توسعه دهند. کمی بعد، یکی از دوستان مت به نام کریستین ترموله (Christine Tremoulet) پیشنهاد داد که نام این پروژه جدید را «WordPress» بگذارند؛ نامی که قرار بود سال‌ها بعد به یکی از شناخته‌شده‌ترین نام‌های دنیای اینترنت تبدیل شود.

پس از صدها تغییر و به‌روزرسانی در مخزن رسمی پروژه، اولین نسخه وردپرس با نام WordPress 0.7 در ۲۷ مه ۲۰۰۳ منتشر شد.

اما مسیر رشد وردپرس تازه آغاز شده بود. در ژانویه ۲۰۰۴، نسخه WordPress 1.0 با نام مستعار «Davis» منتشر شد. این نام‌گذاری بعدها به یکی از سنت‌های جالب وردپرس تبدیل شد؛ مت مولنوگ که علاقه زیادی به موسیقی جَز دارد، نسخه‌های مهم وردپرس را به افتخار هنرمندان بزرگ این سبک موسیقی نام‌گذاری می‌کند.

یکی دیگر از نمادهای جالب تاریخ وردپرس، افزونه معروف Hello Dolly است که سال‌ها همراه با نصب‌های وردپرس ارائه می‌شد. این افزونه ادای احترامی به آهنگ معروف «Hello, Dolly!» اثر لویی آرمسترانگ است و در نگاه اول شاید یک ابزار ساده و حتی غیرضروری به نظر برسد؛ اما برای تیم وردپرس معنای عمیق‌تری داشت.

از نگاه مت مولنوگ، این افزونه نمادی از امید، انرژی و اشتیاق نسلی بود که باور داشت اینترنت می‌تواند فضایی آزادتر و خلاقانه‌تر برای همه ایجاد کند.

شاید همین نگاه بود که مسیر وردپرس را از یک پروژه کوچک وبلاگ‌نویسی جدا کرد. وردپرس فقط یک نرم‌افزار نبود؛ از همان ابتدا بر پایه همکاری، آزادی و مشارکت جامعه‌ای ساخته شد که هر روز بزرگ‌تر می‌شد.

وردپرس؛ فراتر از یک ابزار وبلاگ‌نویسی

اولین نسخه‌های وردپرس شاید با استانداردهای امروز ساده به نظر برسند، اما همان زمان یک تفاوت مهم داشتند: این پروژه از همان ابتدا تلاش می‌کرد تجربه‌ای راحت‌تر و آزادتر برای انتشار محتوا در وب ایجاد کند.

وردپرس ۱.۰ اولین نسخه‌ای بود که شباهت بیشتری به چیزی داشت که امروز از این پلتفرم می‌شناسیم. امکاناتی مانند ساختار مناسب لینک‌ها برای موتورهای جست‌وجو، دسته‌بندی نوشته‌ها، نصب ساده‌تر، امکان به‌روزرسانی و مدیریت دیدگاه‌ها، آن را از یک ابزار معمولی وبلاگ‌نویسی جدا می‌کرد.

البته در آن سال‌ها بسیاری از قابلیت‌هایی که امروز برای کاربران عادی کاملاً طبیعی هستند، هنوز نیازمند دانش فنی و آشنایی با برنامه‌نویسی بودند. با این حال، مسیر حرکت وردپرس مشخص بود؛ این پروژه دیگر فقط یک ابزار برای نوشتن پست‌های وبلاگی نبود، بلکه آرام‌آرام داشت به سمت تبدیل شدن به یک سیستم مدیریت محتوا حرکت می‌کرد.

اما رشد وردپرس فقط به دلیل ویژگی‌های فنی آن نبود. در همان سال‌ها یک اتفاق مهم در بازار وبلاگ‌نویسی رخ داد که فرصت بزرگی برای این پروژه تازه‌نفس ایجاد کرد.

یکی از رقبای اصلی آن زمان، یعنی سیستم وبلاگ‌نویسی Movable Type، مدل قیمت‌گذاری خود را تغییر داد. این تصمیم باعث شد بخشی از کاربران این پلتفرم به دنبال جایگزینی ساده‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر باشند.

در این میان، وردپرس که یک پروژه متن‌باز و رایگان بود، تبدیل به یکی از جذاب‌ترین گزینه‌ها شد. بسیاری از افرادی که به دنبال مهاجرت از سرویس‌های دیگر بودند، وردپرس را انتخاب کردند و همین اتفاق به رشد سریع‌تر جامعه کاربران آن کمک کرد.

گاهی در تاریخ فناوری، موفقیت یک پروژه فقط نتیجه داشتن بهترین محصول نیست؛ بلکه ترکیبی از زمان مناسب، تصمیم‌های درست و نیازهای واقعی کاربران است. وردپرس دقیقاً در چنین نقطه‌ای قرار گرفته بود؛ پروژه‌ای کوچک که آماده بود تا با موج جدیدی از کاربران رشد کند.

وردپرس وارد مرحله جدیدی می‌شود؛ از پروژه شخصی تا یک کسب‌وکار جهانی

رشد وردپرس در همان سال‌های ابتدایی باعث شد توجه شرکت‌ها و افراد بیشتری به این پروژه جلب شود. یکی از مهم‌ترین اتفاقات این مسیر در سال ۲۰۰۴ رخ داد؛ زمانی که شرکت CNET، یکی از رسانه‌های بزرگ حوزه فناوری، از مت مولنوگ دعوت کرد تا در توسعه و مدیریت وبلاگ‌های این مجموعه همکاری کند.

مت برای پذیرفتن این فرصت، دانشگاه را رها کرد و از هیوستون به سان‌فرانسیسکو نقل مکان کرد. این تصمیم، نقطه مهمی در مسیر حرفه‌ای او بود؛ چراکه او را از یک توسعه‌دهنده مستقل به فردی تبدیل کرد که فرصت داشت با نیازهای واقعی یک مجموعه بزرگ رسانه‌ای از نزدیک آشنا شود.

پس از حدود یک سال فعالیت در CNET، مت در اکتبر ۲۰۰۵ این شرکت را ترک کرد. اما این پایان مسیر نبود؛ بلکه شروع مرحله‌ای تازه بود.

در همان ماه، او افزونه Akismet را برای وردپرس توسعه داد؛ ابزاری که هدف آن مقابله با کامنت‌های تبلیغاتی و هرزنامه‌ها بود. مشکلی که از همان روزهای ابتدایی وبلاگ‌نویسی، یکی از دغدغه‌های اصلی مدیران سایت‌ها محسوب می‌شد.

Akismet بعدها به یکی از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای مقابله با اسپم در دنیای وب تبدیل شد و هنوز هم یکی از افزونه‌های مهم در اکوسیستم وردپرس به شمار می‌رود.

هم‌زمان با این تغییرات، مت مولنوگ شرکت Automattic را تأسیس کرد؛ شرکتی که قرار بود نقش مهمی در آینده وردپرس داشته باشد. در اکتبر ۲۰۰۵، Automattic توانست اولین سرمایه‌گذاری رسمی خود را جذب کند و حدود ۱.۱ میلیون دلار سرمایه اولیه دریافت کند.

این سرمایه‌گذاری یک پیام مهم داشت: ایده وردپرس دیگر فقط یک پروژه کوچک برای علاقه‌مندان به نرم‌افزار متن‌باز نبود؛ بلکه سرمایه‌گذاران نیز به آینده این پلتفرم و پتانسیل رشد آن اعتماد پیدا کرده بودند.

با این حال، مت همچنان تمرکز خود را روی توسعه خود وردپرس حفظ کرد. حالا که دیگر درگیر کار تمام‌وقت در CNET نبود، فرصت بیشتری برای بهبود این نرم‌افزار داشت.

در دسامبر ۲۰۰۵، نسخه جدیدی از وردپرس با نام Duke 2.0 منتشر شد. این نسخه تغییرات مهمی به همراه داشت؛ از بازطراحی بخش مدیریت سایت گرفته تا بهبود سرعت، عملکرد نوشته‌ها و فرآیند بارگذاری تصاویر.

با ورود به سال ۲۰۰۶، Automattic مسیر رشد خود را جدی‌تر دنبال کرد. این شرکت برای توسعه کسب‌وکار خود، تونی اشنایدر را به عنوان مدیرعامل استخدام کرد؛ فردی که سابقه مدیریت شرکت Oddpost و فعالیت در یاهو را داشت.

در آن زمان، وردپرس هزاران کاربر داشت، اما تیم Automattic هنوز بسیار کوچک بود و تنها پنج نفر در آن فعالیت می‌کردند. همین موضوع نشان می‌دهد که بسیاری از بزرگ‌ترین پروژه‌های فناوری جهان، در ابتدا با تیم‌هایی کوچک اما با ایده‌ای بزرگ شروع شده‌اند.

جامعه وردپرس؛ وقتی یک نرم‌افزار به یک جنبش تبدیل شد

یکی از اتفاقات مهم در تاریخ وردپرس، شکل‌گیری جامعه‌ای بود که فراتر از یک گروه از کاربران ساده عمل می‌کرد. در سال ۲۰۰۶، اولین رویداد WordCamp در شهر سان‌فرانسیسکو برگزار شد؛ رویدادی که هدف آن گردهم آوردن طراحان، توسعه‌دهندگان، وبلاگ‌نویسان و علاقه‌مندان وردپرس برای یادگیری، گفتگو و تبادل تجربه بود.

ایده WordCamp ساده بود: وردپرس فقط یک نرم‌افزار نیست، بلکه مجموعه‌ای از انسان‌هاست که با تجربه‌ها، ایده‌ها و مشارکت‌های خود به رشد آن کمک می‌کنند.

برخلاف بسیاری از کنفرانس‌های فناوری که توسط شرکت‌های بزرگ برگزار می‌شوند، WordCampها معمولاً توسط اعضای خود جامعه و به شکل داوطلبانه سازمان‌دهی می‌شوند. همین موضوع باعث شده این رویدادها حال‌وهوای متفاوتی داشته باشند؛ فضایی که در آن یک کاربر تازه‌کار می‌تواند در کنار یک توسعه‌دهنده حرفه‌ای یا یکی از مشارکت‌کنندگان اصلی وردپرس حضور داشته باشد.

با گذشت زمان، WordCampها از یک رویداد کوچک محلی به شبکه‌ای جهانی تبدیل شدند و در کشورهای مختلف برگزار شدند. این گردهمایی‌ها نقش مهمی در انتقال دانش، معرفی ابزارهای جدید و نزدیک‌تر شدن اعضای جامعه وردپرس به یکدیگر داشتند.

رویداد سالانه WordCamp در سان‌فرانسیسکو نیز به یکی از مهم‌ترین گردهمایی‌های وردپرس تبدیل شد؛ جایی که مت مولنوگ معمولاً در سخنرانی سالانه خود با عنوان State of the Word درباره وضعیت فعلی وردپرس، تغییرات آینده و مسیر پیش روی این پروژه صحبت می‌کند.

شاید یکی از بزرگ‌ترین تفاوت‌های وردپرس با بسیاری از فناوری‌های دیگر همین باشد: این پلتفرم فقط با کد ساخته نشده است؛ بلکه با مشارکت میلیون‌ها نفر در سراسر جهان رشد کرده است.

وردپرس از مرزها عبور می‌کند؛ شکل‌گیری یک اکوسیستم جهانی

با رشد سریع وردپرس، جامعه کاربران آن دیگر محدود به یک شهر یا یک کشور نبود. در سپتامبر ۲۰۰۷، اولین WordCamp خارج از سان‌فرانسیسکو در پکن، چین برگزار شد؛ اتفاقی که نشان می‌داد وردپرس دیگر فقط یک پروژه محبوب در میان توسعه‌دهندگان آمریکایی نیست، بلکه به یک پدیده جهانی تبدیل شده است.

چند ماه بعد، Automattic قدم مهم دیگری برداشت و سرویس Gravatar را خریداری کرد. احتمالاً بسیاری از کاربران اینترنت بدون اینکه بدانند، بارها از Gravatar استفاده کرده‌اند؛ همان تصویر کوچکی که در کنار نام افراد هنگام ثبت دیدگاه یا فعالیت در بسیاری از وب‌سایت‌ها نمایش داده می‌شود.

خرید Gravatar یکی از اولین نمونه‌های استراتژی Automattic برای توسعه اکوسیستم اطراف وردپرس بود. این شرکت به‌جای اینکه فقط روی خود هسته وردپرس تمرکز کند، شروع به ایجاد و خرید ابزارهایی کرد که می‌توانستند تجربه کاربران را در فضای وب بهتر کنند.

در ژانویه ۲۰۰۸، Automattic توانست سرمایه‌گذاری بزرگ‌تری جذب کند و در یک مرحله تأمین مالی جدید، ۲۹.۵ میلیون دلار سرمایه دریافت کرد. شرکت‌هایی مانند New York Times، True Ventures، Polaris Ventures و Radar Partners از سرمایه‌گذاران این مرحله بودند.

این سرمایه‌گذاری به Automattic اجازه داد در سال‌های بعد، فناوری‌ها و سرویس‌های مرتبط بیشتری را به مجموعه خود اضافه کند و جایگاه وردپرس را در دنیای وب قدرتمندتر کند.

البته در اینجا باید یک تفاوت مهم را در نظر گرفت: وردپرس به‌عنوان یک پروژه متن‌باز با Automattic به‌عنوان یک شرکت، دو موجودیت جدا هستند.

هسته وردپرس توسط جامعه‌ای گسترده از مشارکت‌کنندگان در سراسر جهان توسعه پیدا می‌کند و مالکیت آن متعلق به یک شرکت خاص نیست. در مقابل، Automattic یک شرکت تجاری است که خدمات و محصولات مختلفی بر پایه وردپرس ایجاد کرده است.

با این حال، به دلیل نقش پررنگ مت مولنوگ در هر دو بخش، مرز بین این شرکت و پروژه متن‌باز وردپرس گاهی برای کاربران کمی مبهم به نظر می‌رسد. همین ارتباط نزدیک، یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد تاریخ وردپرس است؛ جایی که یک پروژه اجتماعی و یک کسب‌وکار تجاری در کنار یکدیگر رشد کرده‌اند.

ساختن یک اکوسیستم کامل

یکی از نمونه‌های جالبی که نشان می‌دهد مرز بین Automattic و اکوسیستم وردپرس چقدر می‌تواند نزدیک باشد، خرید BuddyPress بود.

BuddyPress در واقع تلاش می‌کرد قابلیت‌های یک شبکه اجتماعی را به وردپرس اضافه کند. با استفاده از آن، کاربران می‌توانستند امکاناتی مانند پروفایل‌های کاربری، ارتباط بین اعضا و تعاملات اجتماعی را به وب‌سایت‌های وردپرسی خود اضافه کنند.

اما اهمیت BuddyPress فقط در امکانات خودش نبود؛ بلکه نشان داد وردپرس دیگر محدود به انتشار محتوا نیست. این پلتفرم می‌توانست پایه‌ای برای ساخت انواع مختلف وب‌سایت‌ها باشد.

مانند خود وردپرس، BuddyPress نیز بر پایه مجوز GPL توسعه داده شد و یک پروژه متن‌باز بود. همین موضوع باعث شد توسعه‌دهندگان مختلف بتوانند آن را گسترش دهند و افزونه‌های متعددی برای اضافه کردن قابلیت‌های جدید به آن ایجاد کنند.

در سال ۲۰۰۸، اتفاق مهم دیگری در مسیر رشد وردپرس رخ داد: راه‌اندازی مخزن رسمی قالب‌های وردپرس (WordPress Theme Directory).

پیش از آن، پیدا کردن قالب‌های مناسب برای وردپرس چندان ساده نبود. اما با ایجاد این مخزن، طراحان و توسعه‌دهندگان می‌توانستند قالب‌های خود را در یک فضای رسمی منتشر کنند و میلیون‌ها کاربر وردپرس به آن‌ها دسترسی داشته باشند.

البته هر قالبی نمی‌توانست وارد این مخزن شود. قالب‌ها باید از یک فرآیند بررسی کیفیت عبور می‌کردند تا استانداردهای لازم را داشته باشند. این سیستم بررسی باعث شد کاربران بتوانند با اطمینان بیشتری از قالب‌های موجود استفاده کنند و هم‌زمان فرصتی برای طراحان مستقل ایجاد شد تا آثار خود را با جامعه بزرگی به اشتراک بگذارند.

این اتفاق یکی از پایه‌های شکل‌گیری اکوسیستم گسترده قالب‌های وردپرس بود؛ اکوسیستمی که بعدها به یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد وردپرس تبدیل شد.

در سال ۲۰۰۹، نسخه مهم دیگری از وردپرس با نام WordPress 2.8 Baker منتشر شد. این نسخه بیشتر روی بهبود تجربه مدیریت سایت و توسعه‌دهندگان تمرکز داشت.

امکاناتی مانند نصب خودکار قالب‌ها از داخل پیشخوان و اضافه شدن ویرایشگر CodePress برای کمک به توسعه‌دهندگان، باعث شد مدیریت و شخصی‌سازی سایت‌های وردپرسی ساده‌تر شود.

در همان سال، وردپرس یک موفقیت مهم دیگر هم به دست آورد و جایزه بهترین سیستم مدیریت محتوای متن‌باز را از رویداد Packt Open Source CMS Awards دریافت کرد.

این موفقیت‌ها نشان می‌دادند که وردپرس دیگر فقط یک ابزار محبوب برای وبلاگ‌نویسی نیست؛ بلکه به یک پلتفرم قدرتمند تبدیل شده بود که هم کاربران عادی و هم توسعه‌دهندگان حرفه‌ای می‌توانستند روی آن حساب کنند.

وردپرس دیگر فقط یک ابزار وبلاگ‌نویسی نبود

اگر بخواهیم یکی از نسخه‌های وردپرس را به‌عنوان یک نقطه تحول واقعی در تاریخ این پلتفرم انتخاب کنیم، بدون شک نسخه WordPress 3.0 Thelonious یکی از مهم‌ترین گزینه‌هاست.

این نسخه در ژوئن ۲۰۱۰ منتشر شد و قابلیتی را معرفی کرد که مسیر آینده وردپرس را تغییر داد: Custom Post Types یا «نوع نوشته‌های سفارشی».

قبل از این تغییر، ساختار وردپرس نسبتاً ساده بود. کاربران بیشتر با سه مفهوم اصلی کار می‌کردند: نوشته‌ها، برگه‌ها و دسته‌بندی‌ها. این ساختار برای وبلاگ‌ها عالی بود، اما برای ساخت وب‌سایت‌های پیچیده‌تر محدودیت‌هایی ایجاد می‌کرد.

با معرفی Custom Post Types، این محدودیت تقریباً از بین رفت. حالا توسعه‌دهندگان می‌توانستند نوع محتوای جدیدی متناسب با نیاز هر پروژه ایجاد کنند.

برای مثال، تصور کنید یک وب‌سایت معرفی رستوران طراحی می‌کنید. به‌جای اینکه اطلاعات رستوران‌ها را داخل نوشته‌های معمولی ذخیره کنید، می‌توانید یک نوع محتوای اختصاصی به نام «رستوران‌ها» بسازید و برای هر مورد اطلاعاتی مانند آدرس، شماره تماس، ساعت کاری، امتیاز کاربران یا تصاویر را به‌صورت جداگانه مدیریت کنید.

همراه شدن این قابلیت با فیلدهای سفارشی (Custom Fields) باعث شد وردپرس از یک سیستم انتشار مقاله به یک چارچوب انعطاف‌پذیر برای ساخت انواع وب‌سایت‌ها تبدیل شود.

در واقع، همین ویژگی یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های وردپرس با یک سیستم وبلاگ‌نویسی ساده بود. وردپرس دیگر فقط محلی برای انتشار نوشته‌ها نبود؛ بلکه به ابزاری تبدیل شده بود که می‌توانست برای پروژه‌های مختلف، از فروشگاه اینترنتی گرفته تا سایت‌های شرکتی، آموزشی و خدماتی، شخصی‌سازی شود.

در نسخه ۳.۰ همچنین APIهای جدیدی معرفی شدند که توسعه افزونه‌ها و گسترش قابلیت‌های وردپرس را ساده‌تر می‌کردند. این موضوع باعث شد برنامه‌نویسان بتوانند امکانات مورد نیاز خود یا مشتریانشان را راحت‌تر به هسته وردپرس اضافه کنند.

اما مسیر توسعه وردپرس متوقف نشد. در فوریه ۲۰۱۱، نسخه WordPress 3.1 Reinhardt منتشر شد که امکانات کاربردی دیگری را به همراه داشت.

یکی از تغییرات مهم این نسخه، اضافه شدن نوار مدیریت (Admin Bar) بود؛ نواری که کاربران واردشده به سایت اجازه می‌دادند سریع‌تر به بخش‌های مدیریتی مختلف دسترسی پیدا کنند و بدون جست‌وجوی طولانی در پیشخوان، صفحات و نوشته‌های سایت را ویرایش کنند.

همچنین قابلیت‌هایی مانند فرمت‌های نوشته (Post Formats) و آرشیوهای اختصاصی برای Custom Post Types توسعه پیدا کردند تا امکانات مدیریت محتوا در وردپرس گسترده‌تر شود.

این تغییرات هم‌زمان با رشد چشمگیر تعداد کاربران وردپرس اتفاق افتاد. در سال ۲۰۱۱، وردپرس روی بیش از ۱۲ درصد وب‌سایت‌های جهان استفاده می‌شد و تعداد وبلاگ‌های ساخته‌شده با این پلتفرم از مرز ۵۰ میلیون عبور کرد.

رشد وردپرس دیگر یک اتفاق تصادفی نبود؛ این پلتفرم به دلیل انعطاف‌پذیری، جامعه فعال و امکان شخصی‌سازی گسترده، به یکی از پایه‌های اصلی وب مدرن تبدیل شده بود.

وردپرس برای آینده آماده می‌شود

با گسترش وردپرس، نیازهای اطراف این اکوسیستم هم تغییر کرد. دیگر فقط ساخت یک وب‌سایت مطرح نبود؛ بلکه هزاران توسعه‌دهنده، طراح و تیم مختلف در سراسر جهان روی پروژه‌های وردپرسی کار می‌کردند و به ابزارهایی برای همکاری بهتر نیاز داشتند.

در ژانویه ۲۰۱۳، Automattic با خرید Simperium قدم دیگری در مسیر توسعه ابزارهای مرتبط با وب برداشت. Simperium یک سرویس همگام‌سازی و مدیریت داده بود که به توسعه‌دهندگان کمک می‌کرد اطلاعات و یادداشت‌های پروژه‌های خود را در محیط‌های مختلف مدیریت کنند.

برای مثال، تصور کنید یک تیم توسعه‌دهنده در چند نقطه مختلف جهان روی یک قالب یا افزونه وردپرس کار می‌کند. اعضای تیم ممکن است در شهرهای مختلفی مانند دهلی، بوستون یا سان‌فرانسیسکو حضور داشته باشند. داشتن ابزاری که بتواند اطلاعات و یادداشت‌های پروژه را به‌صورت یکپارچه مدیریت کند، همکاری بین اعضای تیم را ساده‌تر می‌کرد.

اما یکی از مهم‌ترین تغییرات این دوره، نه یک خرید جدید، بلکه یک تحول بزرگ در ظاهر و تجربه کاربری خود وردپرس بود.

در دسامبر ۲۰۱۳، نسخه WordPress 3.8 Parker منتشر شد؛ نسخه‌ای که پس از مدت‌ها، ظاهر پیشخوان وردپرس را به‌طور اساسی بازطراحی کرد.

تیم توسعه وردپرس در این نسخه تلاش کرد محیط مدیریت سایت را مدرن‌تر، ساده‌تر و هماهنگ‌تر با استانداردهای طراحی روز کند. یکی از مهم‌ترین تغییرات، واکنش‌گرا شدن رابط مدیریت وردپرس بود.

به زبان ساده، از این نسخه به بعد مدیریت سایت فقط محدود به کامپیوترهای دسکتاپ نبود. کاربران می‌توانستند با تجربه‌ای بهتر از طریق موبایل و تبلت نیز سایت خود را مدیریت کنند.

این تغییر اهمیت زیادی داشت، زیرا هم‌زمان با رشد استفاده از تلفن‌های هوشمند، انتظار کاربران از ابزارهای تحت وب نیز تغییر کرده بود. وردپرس با این به‌روزرسانی نشان داد که قصد دارد همراه با تغییرات دنیای فناوری حرکت کند و فقط به گذشته موفق خود تکیه نکند.

از یک پروژه متن‌باز تا یک اکوسیستم جهانی

با رشد روزافزون وردپرس، Automattic نیز به دنبال راه‌هایی بود تا دنیای اطراف این پلتفرم را گسترده‌تر کند. در سال ۲۰۱۴، این شرکت چند حرکت مهم انجام داد که نشان می‌داد چشم‌انداز آن فراتر از یک سیستم مدیریت محتواست.

در آوریل همان سال، Automattic دو سرویس Longreads و Scroll Kit را خریداری کرد.

Longreads پلتفرمی بود که روی محتوای طولانی و داستان‌محور تمرکز داشت؛ نوعی از نویسندگی که برخلاف محتوای کوتاه و سریع شبکه‌های اجتماعی، به روایت‌های عمیق‌تر و مقالات جامع‌تر اهمیت می‌داد.

یکی از اتفاقات جالب پس از این خرید، همکاری Longreads با نویسندگان وردپرسی بود. این سرویس اعلام کرد که قصد دارد بهترین محتواهای طولانی منتشرشده روی پلتفرم وردپرس را معرفی کند؛ چه نوشته‌هایی که روی WordPress.com منتشر شده باشند و چه وبلاگ‌هایی که به‌صورت مستقل روی هاست شخصی اجرا می‌شوند.

این موضوع نشان می‌داد که ارزش وردپرس فقط در فناوری آن نیست؛ بلکه جامعه‌ای از نویسندگان، تولیدکنندگان محتوا و خالقانی که از این ابزار استفاده می‌کنند نیز بخش مهمی از موفقیت آن هستند.

در طرف دیگر، خرید Scroll Kit مسیر متفاوتی داشت. این ابزار که برای ساخت صفحات و محتوای تعاملی طراحی شده بود، در نهایت فعالیت مستقل خود را متوقف کرد؛ اما بسیاری معتقد بودند ارزش اصلی این خرید، بیشتر در جذب تجربه و تخصص تیم توسعه‌دهنده آن بود.

در همان دوره، نسخه WordPress 3.9 Smith نیز منتشر شد. یکی از اهداف مهم این نسخه، بهبود فرآیند به‌روزرسانی خودکار وردپرس بود؛ قابلیتی که می‌توانست به امنیت بیشتر سایت‌ها کمک کند.

یکی از مشکلات همیشگی سیستم‌های متن‌باز این است که بسیاری از کاربران پس از نصب، سایت خود را برای مدت طولانی به‌روزرسانی نمی‌کنند. این موضوع می‌تواند باعث ایجاد مشکلات امنیتی شود. تلاش وردپرس برای ساده‌تر کردن فرآیند آپدیت، قدمی مهم برای کاهش این نگرانی‌ها بود.

اما شاید بزرگ‌ترین خبر آن سال برای Automattic، جذب سرمایه ۱۶۰ میلیون دلاری در مرحله Series C بود. این سرمایه‌گذاری ارزش شرکت را به بیش از یک میلیارد دلار رساند؛ اتفاقی قابل توجه برای شرکتی که در آن زمان تنها حدود ۲۵۶ کارمند داشت.

مقایسه این موضوع با غول‌های فناوری مانند گوگل، فیسبوک یا آمازون نشان می‌دهد که Automattic مسیر متفاوتی را انتخاب کرده بود؛ شرکتی کوچک‌تر اما با تأثیری بسیار بزرگ در دنیای وب.

تا اینجا، وردپرس مسیری طولانی را طی کرده بود؛ از یک پروژه کوچک برای انتشار نوشته‌های شخصی تا پلتفرمی که بخش بزرگی از وب جهان را مدیریت می‌کرد.

اما شاید مهم‌ترین دستاورد وردپرس فقط تعداد سایت‌هایی که با آن ساخته شده‌اند نبود. موفقیت واقعی این پروژه در جامعه‌ای بود که اطراف آن شکل گرفت؛ میلیون‌ها کاربر، توسعه‌دهنده، طراح و تولیدکننده محتوا که هرکدام بخشی از این اکوسیستم بزرگ را ساخته‌اند.

وردپرس نشان داد که یک نرم‌افزار می‌تواند چیزی فراتر از چند خط کد باشد؛ می‌تواند تبدیل به یک جامعه جهانی شود.

تمرکز بر تجربه کاربری و ساده‌تر شدن مدیریت سایت

پس از اینکه وردپرس جایگاه خود را به‌عنوان یک سیستم مدیریت محتوای قدرتمند تثبیت کرد، تمرکز تیم توسعه بیشتر به سمت بهبود تجربه کاربران رفت. در این دوره، نسخه‌های جدید وردپرس کمتر درباره تغییرات بنیادی در هسته سیستم بودند و بیشتر تلاش می‌کردند کار کردن با این پلتفرم را برای کاربران عادی، مدیران سایت و توسعه‌دهندگان ساده‌تر کنند.

WordPress ۴.۰؛ تجربه بهتر برای تولید و مدیریت محتوا

نسخه WordPress 4.0 Benny که در سال ۲۰۱۴ منتشر شد، بیشتر روی بهبود فرآیند تولید محتوا تمرکز داشت.

یکی از تغییرات مهم این نسخه، مدیریت بهتر فایل‌های رسانه‌ای بود. تصاویر و فایل‌های آپلودشده حالا در قالبی مرتب‌تر و بصری‌تر نمایش داده می‌شدند و پیدا کردن محتوای مورد نیاز ساده‌تر شده بود.

همچنین فرآیند قرار دادن محتوای خارجی در نوشته‌ها راحت‌تر شد. برای مثال، کافی بود لینک یک ویدئوی یوتیوب را داخل ویرایشگر قرار دهید تا وردپرس به‌صورت خودکار آن را به یک محتوای قابل نمایش تبدیل کند.

در بخش ویرایشگر نیز تغییراتی ایجاد شد تا تجربه نوشتن طولانی‌تر راحت‌تر باشد. فضای ویرایشگر هنگام نوشتن محتوا به‌صورت هوشمند تنظیم می‌شد تا ابزارهای مورد نیاز همیشه در دسترس باقی بمانند.

همچنین مخزن افزونه‌های وردپرس بازطراحی شد و قابلیت‌های جست‌وجو، نمایش اطلاعات و بررسی افزونه‌ها بهبود پیدا کرد.

WordPress ۴.۳؛ نزدیک‌تر شدن طراحی سایت به کاربران

نسخه WordPress 4.3 Billie تمرکز بیشتری روی شخصی‌سازی سایت داشت.

یکی از تغییرات مهم، اضافه شدن امکانات بیشتر برای مدیریت منوها در بخش سفارشی‌سازی سایت بود. کاربران می‌توانستند بدون ورود به بخش‌های پیچیده مدیریتی، منوهای سایت را ایجاد و تغییر دهند؛ حتی از طریق موبایل.

در این نسخه، میانبرهای قالب‌بندی متن نیز اضافه شدند تا نوشتن محتوا سریع‌تر شود. برای مثال، کاربران می‌توانستند با استفاده از نشانه‌هایی ساده، متن را به عنوان تیتر یا بخش‌بندی‌شده نمایش دهند.

همچنین امکان اضافه کردن آیکون سایت (Site Icon) به‌صورت پیش‌فرض به وردپرس اضافه شد و کاربران دیگر برای این کار به افزونه‌های جانبی نیاز نداشتند.

بهبود امنیت رمزهای عبور، تجربه بهتر مدیریت سایت در موبایل و ساده‌تر شدن تغییرات ظاهری، از دیگر بخش‌های مهم این نسخه بود.

WordPress ۴.۵؛ بهبود فرآیند طراحی و ویرایش

در سال ۲۰۱۶، نسخه WordPress 4.5 Coleman منتشر شد که هدف اصلی آن روان‌تر کردن روند طراحی و مدیریت سایت بود.

یکی از قابلیت‌های کاربردی این نسخه، بهبود لینک‌دهی درون متن بود. همچنین امکانات جدیدی برای قالب‌بندی سریع محتوا اضافه شد.

اما یکی از مهم‌ترین تغییرات، بهبود بخش پیش‌نمایش سایت بود. از آنجا که کاربران امروزی سایت‌ها را با دستگاه‌های مختلف مشاهده می‌کنند، وردپرس امکان مشاهده پیش‌نمایش واکنش‌گرا را بهتر کرد تا مدیران سایت بتوانند ظاهر صفحات را در موبایل و تبلت نیز بررسی کنند.

امکان اضافه کردن لوگوی اختصاصی در سفارشی‌سازی قالب، بهینه‌سازی بارگذاری تصاویر و بهبود عملکرد بخش‌های مختلف سیستم نیز در این نسخه ارائه شد.

WordPress ۴.۶؛ ساده‌تر شدن مدیریت سایت

نسخه WordPress 4.6 چند تغییر کوچک اما مهم داشت.

یکی از آن‌ها حذف مراحل اضافی هنگام نصب و به‌روزرسانی افزونه‌ها بود. پیش از این، کاربر هنگام نصب یک افزونه وارد صفحه بارگذاری جداگانه می‌شد، اما این فرآیند در نسخه جدید روان‌تر شد.

همچنین وردپرس قابلیت تشخیص لینک‌های خراب هنگام وارد کردن محتوا را بهتر کرد؛ موضوعی که می‌توانست به مدیران سایت در حفظ کیفیت محتوا کمک کند.

بهبود سیستم ذخیره خودکار نوشته‌ها و تغییراتی در رابط مدیریت برای کاربران موبایل نیز از دیگر بخش‌های این نسخه بود.

در بخش توسعه‌دهندگان نیز امکانات جدیدی برای مدیریت بهتر داده‌ها و ساختارهای داخلی وردپرس معرفی شد که انعطاف‌پذیری این پلتفرم را بیشتر می‌کرد.

WordPress ۴.۷؛ نزدیک شدن وردپرس به طراحی مدرن

نسخه WordPress 4.7 Vaughan پایان مهمی برای این دوره از تاریخ وردپرس بود.

در این نسخه، قالب پیش‌فرض جدید Twenty Seventeen معرفی شد که نشان می‌داد وردپرس دیگر فقط برای وبلاگ‌ها طراحی نمی‌شود؛ بلکه به سمت ساخت وب‌سایت‌های حرفه‌ای و تجاری حرکت کرده است.

بخش سفارشی‌سازی قالب نیز تغییرات مهمی دریافت کرد. اضافه شدن میانبرهای بصری، ساخت راحت‌تر منوها، امکان ایجاد برگه هنگام طراحی منو و اضافه شدن CSS سفارشی در بخش سفارشی‌ساز، کنترل بیشتری به کاربران می‌داد.

این تغییرات شاید به اندازه معرفی قابلیت‌هایی مانند Custom Post Types انقلابی نبودند، اما نقش مهمی در تغییر تصویر وردپرس داشتند. وردپرس در این دوره یاد گرفت که فقط قدرتمند بودن کافی نیست؛ یک ابزار موفق باید استفاده از قدرت خود را هم برای کاربران ساده کند.

وردپرس؛ نزدیک‌تر شدن مرز بین طراحی و توسعه

با معرفی و توسعه Customizer API، بخش سفارشی‌سازی وردپرس به یکی از مهم‌ترین قسمت‌های تجربه طراحی سایت تبدیل شد. تیم وردپرس در این دوره توجه بیشتری به این بخش نشان داد و همین موضوع باعث شد توسعه‌دهندگان بتوانند ابزارها و چارچوب‌های اختصاصی خود را برای شخصی‌سازی سایت‌ها ایجاد کنند.

در گذشته، بسیاری از تغییرات ظاهری سایت نیازمند ورود به کدها یا استفاده از ابزارهای جانبی بود. اما با پیشرفت سفارشی‌ساز وردپرس، کاربران می‌توانستند بخش‌های بیشتری از ظاهر سایت را به‌صورت زنده مشاهده و تغییر دهند.

این تغییر برای توسعه‌دهندگان نیز فرصت‌های جدیدی ایجاد کرد. آن‌ها می‌توانستند تجربه‌های ویرایش متفاوتی طراحی کنند و کنترل بیشتری روی نحوه مدیریت محتوا در اختیار کاربران قرار دهند.

در همین دوره، امکانات جدیدی برای توسعه‌دهندگان نیز اضافه شد؛ از جمله امکان ایجاد قالب‌های اختصاصی برای انواع نوشته‌ها (Post Type Templates) و اضافه شدن بخش‌هایی از WordPress REST API به هسته اصلی وردپرس.

REST API یکی از قدم‌های مهم در آینده وردپرس بود؛ زیرا مسیر را برای استفاده از وردپرس در پروژه‌هایی فراتر از وب‌سایت‌های سنتی هموار می‌کرد.

WordPress ۴.۸؛ جان تازه‌ای برای ابزارک‌ها

در ژوئن ۲۰۱۷، نسخه WordPress 4.8 Evans منتشر شد. تمرکز اصلی این نسخه روی یکی از قدیمی‌ترین بخش‌های وردپرس، یعنی ابزارک‌ها (Widgets) بود.

با وجود اینکه ابزارک‌ها سال‌ها یکی از بخش‌های مهم مدیریت سایت بودند، برای مدت طولانی تغییرات بزرگی دریافت نکرده بودند. نسخه ۴.۸ تلاش کرد این بخش را مدرن‌تر و کاربردی‌تر کند.

در این نسخه، امکانات جدیدی به ابزارک‌ها اضافه شد؛ از جمله:

• امکان استفاده از ویرایشگر بصری متن داخل ابزارک‌ها
• ابزارک اختصاصی تصویر
• ابزارک ویدئو
• ابزارک صوت

این تغییرات شاید در ظاهر کوچک به نظر برسند، اما برای میلیون‌ها کاربر وردپرس که بدون دانش برنامه‌نویسی سایت‌های خود را مدیریت می‌کردند، اهمیت زیادی داشتند.

وردپرس در این مرحله به یک اصل مهم رسیده بود: قدرت یک CMS فقط در امکانات فنی آن نیست؛ بلکه در این است که کاربران مختلف با هر سطحی از دانش بتوانند به‌راحتی از آن استفاده کنند.

توجه به جزئیات؛ تجربه ویرایش بهتر در وردپرس

همراه با نسخه WordPress 4.8 Evans، تغییرات کوچک اما مهمی در ویرایشگر محتوا ایجاد شد؛ تغییراتی که شاید برای بسیاری از کاربران معمولی به چشم نیایند، اما برای افرادی که هر روز با تولید محتوا سر و کار دارند، اهمیت زیادی داشتند.

یکی از این تغییرات مربوط به نحوه مدیریت لینک‌ها در ویرایشگر بود.

در نسخه‌های قبلی، ویرایش یک لینک گاهی تجربه چندان روانی نداشت. ممکن بود هنگام انتخاب و تغییر یک لینک، بخشی از کلمه کناری هم وارد لینک شود یا خارج کردن نشانگر متن از محدوده لینک به‌درستی انجام نشود.

این موضوع یک خطای جدی نبود، اما یک مشکل کوچک و آزاردهنده بود که بسیاری از نویسندگان و مدیران سایت در زمان ویرایش محتوا با آن مواجه می‌شدند.

برای حل این مسئله، تیم وردپرس قابلیتی به نام Link Boundaries معرفی کرد. از این پس هنگام انتخاب لینک‌ها، محدوده آن‌ها با یک کادر مشخص نمایش داده می‌شد تا کاربر دقیق‌تر متوجه شود چه بخشی از متن درون لینک قرار گرفته است.

شاید چنین تغییری در مقایسه با قابلیت‌های بزرگ‌تر وردپرس چندان مهم به نظر نرسد، اما همین اصلاحات کوچک نشان‌دهنده یک رویکرد مهم در توسعه وردپرس بود: ساختن تجربه‌ای ساده‌تر و روان‌تر برای کسانی که هر روز از این ابزار استفاده می‌کنند.

WordPress ۴.۹؛ گامی دیگر به سمت شخصی‌سازی ساده‌تر سایت‌ها

در سال ۲۰۱۷، نسخه WordPress 4.9 Tipton منتشر شد؛ نسخه‌ای که تمرکز اصلی آن روی بهتر کردن تجربه کاربران در شخصی‌سازی و مدیریت سایت بود.

تا این مرحله، وردپرس دیگر فقط به دنبال اضافه کردن قابلیت‌های جدید نبود؛ بلکه تلاش می‌کرد امکانات موجود را ساده‌تر، امن‌تر و قابل فهم‌تر کند. بخش سفارشی‌ساز (Customizer) در این نسخه بهبودهای قابل توجهی دریافت کرد و ابزارک‌ها نیز امکانات بیشتری برای مدیریت محتوا در اختیار کاربران قرار دادند.

یکی از تغییرات مهم این نسخه، توجه بیشتر به افرادی بود که نیاز داشتند تغییرات فنی کوچک در سایت خود ایجاد کنند.

در نسخه‌های قبلی وردپرس، زمانی که کاربران کدهای CSS یا بخش‌هایی از کد سایت را در ویرایشگر وارد می‌کردند، همه‌چیز به شکل متن ساده نمایش داده می‌شد. خبری از رنگ‌بندی کدها، تشخیص خطا یا ابزارهای کمکی برای خوانایی بهتر نبود.

اما در WordPress ۴.۹، ویرایشگر CodeMirror به وردپرس اضافه شد. این تغییر باعث شد کدنویسی داخل بخش‌هایی مانند سفارشی‌ساز قالب، تجربه‌ای حرفه‌ای‌تر پیدا کند.

حالا توسعه‌دهندگان و کاربران حرفه‌ای راحت‌تر می‌توانستند تغییرات کوچک CSS یا کدهای مورد نیاز خود را انجام دهند و خطاهای احتمالی را سریع‌تر تشخیص دهند.

هرچند این تغییر به اندازه معرفی یک قابلیت بزرگ مانند Custom Post Types یا REST API انقلابی نبود، اما نشان می‌داد وردپرس به سمت یک هدف مشخص حرکت می‌کند: ایجاد تعادل بین قدرت فنی و سادگی استفاده.

وردپرس در پایان نسخه‌های سری ۴، دیگر یک سیستم مدیریت محتوای ساده نبود؛ بلکه به پلتفرمی بالغ تبدیل شده بود که هم کاربران عادی و هم توسعه‌دهندگان حرفه‌ای می‌توانستند از آن استفاده کنند. این مسیر، زمینه را برای یکی از بزرگ‌ترین تغییرات تاریخ وردپرس آماده کرد: معرفی ویرایشگر جدید Gutenberg در نسخه ۵.۰.

کنترل بیشتر روی تغییرات؛ سفارشی‌سازی امن‌تر در وردپرس

یکی دیگر از تغییرات مهم در WordPress ۴.۹، بهبود نحوه ذخیره تغییرات در بخش Customizer بود.

پیش از این، زمانی که مدیر سایت ظاهر یا تنظیمات قالب را تغییر می‌داد، این تغییرات بیشتر شبیه یک فرآیند مستقیم و لحظه‌ای بودند. اما در نسخه جدید، وردپرس روش جدیدی برای مدیریت این تغییرات معرفی کرد.

هر بار که کاربر یک جلسه سفارشی‌سازی را شروع می‌کرد، تغییرات ایجادشده در قالب یک نوع محتوای اختصاصی با نام customize_changeset ذخیره می‌شدند.

این تغییر شاید برای کاربران عادی چندان محسوس نبود، اما امکانات مهمی را به همراه داشت. حالا مدیران سایت می‌توانستند تغییرات خود را قبل از انتشار نهایی ذخیره کنند، آن‌ها را به‌صورت پیش‌نویس نگه دارند یا حتی برای انتشار در زمان مشخصی برنامه‌ریزی کنند.

به زبان ساده، اگر مدیر یک سایت قصد داشت ظاهر جدیدی برای وب‌سایت خود طراحی کند، دیگر مجبور نبود همه تغییرات را همان لحظه روی سایت اصلی اعمال کند. می‌توانست تغییرات را آماده کند، آن‌ها را بررسی کند و بعد از اطمینان، منتشر کند.

همچنین امکان لغو تغییرات و بازگشت به آخرین نسخه منتشرشده نیز تجربه مدیریت سایت را امن‌تر کرد.

این قابلیت یکی دیگر از نشانه‌های بلوغ وردپرس بود؛ چراکه نشان می‌داد این پلتفرم دیگر فقط برای وبلاگ‌های شخصی طراحی نشده، بلکه باید نیازهای تیم‌ها، کسب‌وکارها و وب‌سایت‌های حرفه‌ای را نیز پاسخ دهد.

پایان یک دوره؛ از یک ابزار وبلاگ‌نویسی تا زیرساخت بخش بزرگی از وب

تاریخچه وردپرس داستان تغییر تدریجی یک نرم‌افزار نیست؛ داستان تغییر نگاه ما به ساخت وب‌سایت است.

وردپرس در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان یک پروژه کوچک برای ساده‌تر کردن وبلاگ‌نویسی متولد شد. در آن زمان شاید کمتر کسی تصور می‌کرد این ابزار ساده روزی به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های اینترنت تبدیل شود.

اما چیزی که مسیر وردپرس را تغییر داد، فقط اضافه شدن قابلیت‌های فنی نبود. ترکیبی از چند عامل باعث شد این پروژه رشد کند: فلسفه متن‌باز، مشارکت جامعه جهانی، آزادی در توسعه، سادگی استفاده و البته تصمیم‌های درست در زمان‌های حساس.

در سال‌های ابتدایی، وردپرس آرام‌آرام از یک سیستم انتشار نوشته‌ها فاصله گرفت. معرفی قالب‌ها، افزونه‌ها و سپس قابلیت‌هایی مانند Custom Post Types باعث شد این پلتفرم دیگر فقط یک ابزار وبلاگ‌نویسی نباشد؛ بلکه به یک سیستم مدیریت محتوا تبدیل شود که می‌توانست برای ساخت انواع مختلف وب‌سایت‌ها مورد استفاده قرار بگیرد.

با شکل‌گیری WordCampها و رشد جامعه توسعه‌دهندگان، وردپرس یک ویژگی مهم پیدا کرد که بسیاری از رقبایش نداشتند: یک اکوسیستم زنده. هزاران نفر در سراسر جهان شروع به ساخت قالب، افزونه، آموزش و خدمات مختلف برای این پلتفرم کردند و همین مشارکت جمعی، موتور اصلی رشد وردپرس شد.

در ادامه مسیر، نسخه‌های مختلف وردپرس بیشتر روی بهبود تجربه کاربران تمرکز کردند. پیشخوان سایت ساده‌تر شد، شخصی‌سازی قالب‌ها پیشرفت کرد، ابزارهای توسعه‌دهندگان قدرتمندتر شدند و مدیریت محتوا برای کاربران غیر فنی آسان‌تر شد.

تا رسیدن به نسخه‌های سری ۴، وردپرس دیگر یک پروژه کوچک نبود؛ یک پلتفرم بالغ بود که می‌توانست نیازهای وبلاگ‌نویسان، کسب‌وکارها، طراحان سایت و توسعه‌دهندگان حرفه‌ای را پاسخ دهد.

البته داستان وردپرس در همین نقطه متوقف نشد.

ما در این بخش عمداً تمام نسخه‌ها و تغییرات وردپرس را بررسی نکردیم؛ چراکه هدف این مقاله نوشتن یک تاریخچه فنی از تمام به‌روزرسانی‌ها نیست. هدف ما این بود که مسیر شکل‌گیری وردپرس را ببینیم؛ اینکه چگونه یک ایده ساده در سال ۲۰۰۳ به یک اکوسیستم جهانی تبدیل شد.

وردپرس امروزی که در نسخه‌های جدیدتر از ۷ نیز به توسعه خود ادامه می‌دهد، حاصل همین مسیر طولانی است؛ مسیری که از یک سیستم وبلاگ‌نویسی ساده شروع شد و با کمک میلیون‌ها کاربر، توسعه‌دهنده و مشارکت‌کننده به یکی از ستون‌های اصلی وب تبدیل شد.

منبع: Kinsta